25 Mart 2020 Çarşamba

hayatın kuyruğunu sallamayın.. theognis


Theognis (570-485) M.Ö 6. yüzyılda Yunanistan'ın batısındaki Megara kentinde yaşamış, politika, siyaset,aşk, şarap, savaş, servet ve insan doğası üzerine şiirler yazmış bir şair.

Şiirlerinde neredeyse saplantı derecesinde iyi ve kötü arasındaki ayrımı işlemiş. Bu nedenle büyük ve kadim bir ahlakçı olarak da kabul edilmekte.

Eserlerinde toplumu etik, sosyal ve politik ilkelere göre asil ve alçak olarak sınıflandırmış. Theognis'e göre fazilet doğuştan ve kalıtsaldır. Yeni zenginler sonradan görme, kibirli, kaba ve inançsızdırlar.

Dizelerinde ne kafiyeye ne de uyuma önem vermemiş fakat dili o kadar etkili kullanmış ki akılda kalıcı ve vurucu dizeleri birer aforizmaya dönüşmüş.

Telif hakkının kökenine gidilse belki de ilk örneklerden biri olarak Theognis karşımıza çıkacak  Çünkü dizelerinin çalınmasından ve sahiplenmesinden duyduğu büyük endişeyi dile getirerek; bunu engellemek için şiirlerini mühürlemeye özellikle dikkat etmiş.

İşte Theognis'in insan doğası, iyi ve kötü arasındaki ayrımı vurgulayan, güncelliğini hiç yitirmemiş ve yitirmeyecek dizelerinden bir kaç örnek:

Ey Kyrnos, kent hâlâ aynı kent,
ancak ahalisi başka artık,
önceden ne hakkaniyeti,
ne de yasaları bilirlerdi bunlar
keçi postları eskitirlerdi
böğürlerinin çevresinde,
geyikler gibi yayılırlardı kentin dışında.
Şimdiyse soylu kesildiler başımıza,
ey Polypaïdes,
eskinin soylularıysa şimdinin alçakları:
Kim dayanabilir bunu göre göre?
Birbirlerini aldatıyorlar, birbirlerine gülüyorlar,
hem de bilmeden ne soysuzların,
ne de soyluların düsturlarını.

🔺
İleri, cahil ve kör mücadele ediyoruz,
bilinmeyen ve tasarlanmamış bir sonuç için;
görünen hastalıklardan kaçınmak, yanlış anlaşılmış,
kötülüğü iyi görünen bir şey olarak kucaklamak sanılmış.

🔺
İyi giderse hayatın kuyruğunu sallamayın,
ama rahatsız edilmeden bırakın.
Eğer gidecekse kötü bir şekilde,
düzelene kadar sallayın.

🔺
Hades fanilerin sana ibadet etmesine şaşmamalı;
Onların günahlarına karşı çok hoşgörülüsün!

🔺
Kişi yiyecek ve içecek için bir çok yoldaş bulur, ancak;
ciddi bir işte bir erkeğin yoldaşları azdır.

🔺
Birçok kötü adam zengindir, birçok iyi adam fakirdir. 
Fakat zenginliği onlarla erdem için değiştirmeyeceğiz. 
Bir adamın parası var, diğerinin başka parası var. 
Para etrafta dolaşır fakat erdem devam eder.

🔺
Şanslı adam onurlandırılır...
Ama ciddiyetle çabalamak hiç bir övgü kazanmaz.

🔺
Su ve ateş asla karışmaz.

🔺
İyiyse düşmanlarımı hor görmeyeceğim,
kötüyse arkadaşlarımı yüceltmeyeceğim.

🔺
Adalet içindeki yoksulluğu,
yetersizlik yoluyla aranan bolluğa tercih edeceksiniz.